Şin seçimi: qış, yay və hər mövsüm
Şin qışın ən vacib elementidir, çünki avtomobili yola bağlayan yeganə hissədir. Qış şinlərinin rezin qarışığı aşağı temperaturda yumşaq qalır və tutuşu saxlayır; yay şinləri isə soyuqda bərkiyərək tormoz məsafəsini uzadır. Bu fərq quru asfaltda belə hiss olunur.
Hər mövsüm şinləri mülayim iqlim üçün kompromis variantdır. Bakı və Abşeron kimi qarın az yağdığı bölgələrdə onlar məqbul ola bilər, lakin dağlıq və şimal rayonlarına mütəmadi səfər edirsinizsə, tam qış şinləri daha təhlükəsiz seçimdir.
- Protektor dərinliyi qışda ən azı 4 mm olmalıdır
- Şinin istehsal tarixinə (DOT kodu) baxın — 5–6 ildən köhnə rezin sərtləşir
- Dörd təkəri eyni tipdə saxlayın, qarışıq quraşdırma sükan idarəsini pozur
- Təzyiqi soyuqda ayda bir dəfə yoxlayın — temperatur düşdükcə təzyiq azalır
Akkumulyator: qışda ən çox sıradan çıxan hissə
Soyuq havada akkumulyatorun buraxdığı cərəyan azalır, mühərriki fırlatmaq üçün tələb olunan güc isə artır. Nəticədə yayda normal işləyən köhnə akkumulyator ilk şaxtalı səhər işə düşmür.
Akkumulyatorun yaşını yoxlayın: 4 ildən çox istifadə olunubsa, qış ərəfəsində sınaqdan keçirtmək məsləhətdir. Klemmalarda ağ və ya yaşıl oksid varsa təmizləyin, birləşmələri bərkidin. Avtomobili gündə cəmi bir neçə dəqiqə işlədirsinizsə, akkumulyator tam dolmur və ömrü qısalır.
Mayelər və mühərrik hazırlığı
Antifrizin donma nöqtəsini yoxlatdırın. Zəifləmiş və ya su ilə qarışdırılmış soyuducu maye soyuqda donaraq radiator və mühərrikə ciddi zərər verə bilər.
Mühərrik yağının qatılığı da vacibdir. Soyuq havada nisbətən daha maye qış yağı mühərriki daha tez yağlayır və ilk işə salma zamanı yeyilməni azaldır. İstifadə etdiyiniz yağın istehsalçı tövsiyəsinə uyğunluğunu yoxlayın.
- Antifrizin səviyyəsini və donma temperaturunu yoxlayın
- Mühərrik yağını mövsümə uyğun seçin
- Şüşəyuyucu mayeni qış (antifrizli) variantı ilə əvəz edin
- Əyləc mayesinin səviyyəsinə və rənginə baxın
Görünüş və işıqlandırma
Qışda gündüz saatları qısalır və duman, yağış görünüşü azaldır. Bütün lampaların — yaxın və uzaq işıq, dönmə siqnalı, stop və duman işıqlarının işlədiyinə əmin olun. Farların üzəri matlaşıbsa, cilalama işığın gücünü ciddi şəkildə artırır.
Silecek rezinləri ildə bir dəfə dəyişdirilməlidir. Cırılmış və ya bərkimiş silecek şüşəni təmizləmək əvəzinə üzərinə ləkə çəkir və gecə sürüşdə görünüşü pozur.
Əyləc, asqı və alt hissənin yoxlanması
Qışdan əvvəl əyləc sistemini yalnız pedalın işləməsinə baxaraq qiymətləndirmək kifayət deyil. Servisdə ön və arxa təkərlər sökülərək bəndlərin qalınlığı, disklərin səthində yaranmış yivlər, pas halqaları və qeyri-bərabər yeyilmə yoxlanmalıdır. Bəndin bir tərəfdə daha çox yeyilməsi supportun istiqamətləndirici hissələrinin sıxıldığını göstərə bilər; belə nasazlıq sürüşkən yolda avtomobilin əyləc zamanı yana dartmasına səbəb olur. Pedalda titrəmə, təkər tərəfdən sürtünmə səsi və ya dayanma məsafəsinin uzanması müşahidə edilirsə, şaxtanı gözləmədən diaqnostika aparılmalıdır. ABS xəbərdarlıq lampası mühərrik işə salındıqdan sonra sönməzsə, sistemi sadəcə adi əyləc kimi qəbul edib istifadəyə davam etmək təhlükəlidir: təkər sürət sensoru, naqil və ya impuls halqası ayrıca yoxlanmalıdır.
Asqı sistemindəki kiçik boşluqlar yayda az hiss olunsa da, qışda çalalar və donmuş yol səthi onları sürətlə böyüdür. Amortizator korpusunda yağ izi, kuzovun döngədə həddən artıq yırğalanması və maneədən keçdikdən sonra bir neçə dəfə yellənməsi amortizatorun zəiflədiyini göstərə bilər. Şar oynaqları, sükan ucluqları, stabilizator dayaqları və rezin burçlar qaldırıcı üzərində boşluğa görə yoxlanmalıdır. Təkər podşipnikindən sürətlə artan uğultu gəlirsə, onu yol səsi ilə qarışdırmamaq vacibdir. Təmir başa çatdıqdan sonra təkər bucaqlarının tənzimlənməsi avtomobilin düz istiqamətdə sabitliyini yaxşılaşdırır və yeni şinlərin qeyri-bərabər yeyilməsinin qarşısını alır.
Alt hissədə mühərrik və ötürmə qutusu qoruyucusunun bərkidicilərinə, palçıq qoruyucularına, istilik ekranlarına və egzoz asqı rezinlərinə baxılmalıdır. Boşalmış detal qar topası və ya buz parçası ilə təmasda qoparaq əlavə zərər yarada bilər. Altlıqda səthi pas görünürsə, həmin sahə təmizlənib qurudulduqdan sonra uyğun antikorroziya örtüyü çəkilməlidir; pasın üzərinə birbaşa qalın mastika vurmaq nəmi içəridə saxlayır. Qış boyunca duzlu yollardan istifadə edilirsə, xüsusilə təkər tağları və alt çərçivə birləşmələri təzyiqli su ilə vaxtaşırı yuyulmalıdır.
- Əyləc bəndlərinin faktiki qalınlığını hər iki tərəfdə ölçdürün.
- ABS lampasının özünü yoxlama mərhələsindən sonra söndüyünə əmin olun.
- Amortizator, şar oynağı və sükan ucluqlarını qaldırıcıda yoxlatdırın.
- Alt qoruyucuların bütün vint və klipslərini bərkitdirin.
Kuzov, qapılar və qış parkı
Şaxta başlamazdan əvvəl qapı, baqaj və kapot ətrafındakı rezin kipləşdiricilər nəm parça ilə təmizlənməli, tam qurudulmalı və silikon əsaslı qulluq vasitəsi ilə nazik qat şəklində işlənməlidir. Neft əsaslı yağ və universal yapışmaəleyhinə spreylər bəzi rezin növlərini şişirdə və yumşalda bilər. Qapı rezini donubsa, dəstəyi güclə çəkmək əvəzinə salonu başqa qapıdan açmaq və kipləşdiricinin isinməsini gözləmək daha təhlükəsizdir; dartma rezini qopara və dəstək mexanizmini sındıra bilər. Mexaniki açar yuvaları üçün qrafitli və ya kilidlərə uyğun quru sürtkü seçilməlidir. Donmuş kilidə qaynar su tökmək qısa müddətli nəticə versə də, içəridə qalan su yenidən donaraq problemi ağırlaşdırır.
Kuzovdakı daş zərbələri və boya qopmaları qış duzu ilə təmasdan əvvəl təmir edilməlidir. Kiçik zədə metaladək çatıbsa, sahə yağsızlaşdırılmalı, pas izi aradan qaldırılmalı, sonra uyğun astar və retuş boyası tətbiq olunmalıdır. Qapıların altındakı, baqaj qapağındakı və lyuk çərçivəsindəki suçıxarma dəliklərini nazik plastik alətlə açmaq olar; metal məftil boya və qoruyucu örtüyü zədələyə bilər. Tıxanmış drenaj suyun qapı daxilində qalmasına, korroziyaya və şaxtada mexanizmlərin donmasına şərait yaradır. Avtomobil yuyulduqdan sonra qapı araları qurulanmalı, qısa məsafə sürülərək gizli boşluqlardakı suyun çıxmasına imkan verilməlidir.
Qarlı havada park yeri də texniki risk yaradır. Avtomobili qar təmizləyən texnikanın keçidinə, damdan buz düşə bilən hissəyə və ya dərin su gölməçəsinin gecə donacağı çökəkliyə qoymayın. Uzunmüddətli park zamanı təkərlərin altında sıxılmış qar sonradan buza çevrilə bilər. Güclü qar yağdıqdan sonra mühərriki işə salmazdan əvvəl egzoz borusunun ağzını və avtomobilin ətrafını açın; bağlı egzoz qazların kuzov altına və salona dolması riskini artırır. Qar kürəyərkən metal aləti boyalı səthə toxundurmayın, damda ağır qar qatını isə tam donmadan yumşaq avtomobil fırçası ilə hissə-hissə təmizləyin.
- Rezin kipləşdiricilərə yalnız uyğun silikon qulluq vasitəsi çəkin.
- Qapı və lyuk drenajlarını payızın sonunda təmizləyin.
- Boya qopmalarını yol duzu ilə təmasdan əvvəl retuş edin.
- Yumadan sonra qapı aralarını və kilid sahələrini qurulayın.
- Mühərriki işə salmazdan əvvəl egzoz çıxışını qardan azad edin.
Sürüş texnikası və avtomobildə saxlanılası ləvazimat
Buzlu yolda əsas qayda hərəkətlərin yumşaq olmasıdır: sürətlənmə, əyləc və sükan hərəkəti kəskin olmamalıdır. Öndəki avtomobilə məsafəni normal şəraitdəkindən ən azı iki dəfə artırın.
Uzun yola çıxmazdan əvvəl hava proqnozuna baxın və bağajda ehtiyat ləvazimat saxlayın.
- Buz təmizləyici skreper və antifrizli sprey
- İşıqlı jilet və üçbucaq nişanı
- Buksir kanatı və start kabeli
- Əl fənəri, əlcək və isti örtük
- Ehtiyat təkər və sazlığı yoxlanılmış kriko