Azərbaycan Avtomobil Bazarının Spesifik Xüsusiyyətləri
Azərbaycanda ikinci əl avtomobil bazarı bir neçə əsas amil üzərində qurulub. Bunlardan birincisi yanacaq növü və mühərrik həcmidir. Yerli alıcılar adətən 1.5 - 2.0 litr həcmli, yanacaq sərfiyyatı qənaətli olan modellərə üstünlük verirlər. Məsələn, son illərdə hibrid modellərin (xüsusilə Toyota Prius və Hyundai Ioniq) populyarlığı onların təkrar satış qiymətini digər sedanlardan daha stabil saxlayır.
Digər vacib məqam isə avtomobilin ölkəyə gətirilmə tarixidir. 'Bez kraska' (rənglənməmiş) ifadəsi bizim bazarda qızıl qayda hesab olunur. Hətta kiçik bir cızıq səbəbindən rənglənmiş detal belə, alıcı ilə qiymət sövdələşməsində 500-1000 AZN arası endirim tələb etməsinə səbəb ola bilər. Bakının tıxaclı yolları və tozlu iqlimi avtomobilin xarici görünüşünə tez təsir etdiyi üçün, yaxşı qorunmuş kuzov hər zaman üstünlükdür.
Bölgələr üzrə tələbat da fərqlənir. Bakıda daha çox kompakt şəhər avtomobilləri və biznes klass sedanlar axtarılırsa, Gəncə və ətraf rayonlarda yolsuzluq avtomobillərinə (SUV) və mexaniki sürətlər qutusu olan modellərə maraq hələ də yüksəkdir. Qiymət qoyarkən elanınızın hansı bölgədəki alıcıya xitab etdiyini anlamalısınız.
Yanacaq Növünün Qiymətə Təsiri
Dizel mühərrikli avtomobillər adətən rayona uzaq məsafəyə gedənlər üçün cəlbedicidir, lakin onların texniki qulluq xərcləri yüksək olduğu üçün qiymətləndirmədə bu nəzərə alınmalıdır. Hibrid və elektrikli maşınlar isə gömrük güzəştləri və ekoloji vergilərin aşağı olması səbəbindən son 3 ildə qiymətini ən yaxşı qoruyan seqmentə çevrilib.
Real Bazar Qiymətini Necə Araşdırmalı?
Qiymət təyin etməzdən əvvəl ən azı 3-4 gün bazarı müşahidə etməlisiniz. TelBazar.az kimi platformalarda sizin avtomobilinizlə eyni marka, model, il və yürüşə (probeq) malik olan ən azı 10 elanı nəzərdən keçirin. Burada diqqət yetirməli olduğunuz məqam 'istənilən qiymət' deyil, 'satıla bilən qiymət'dir. Çox vaxt elanlarda qiymətlər real dəyərdən 5-10% yuxarı qoyulur ki, bu da sonradan ediləcək endirim (bazarlıq) payıdır.
Məsələn, əgər 2015-ci il model bir avtomobilin orta qiyməti 18,500 AZN-dirsə və ən ucuz elan 17,000 AZN, ən bahalı elan 20,500 AZN-dirsə, siz öz maşınınızın vəziyyətinə uyğun olaraq bu aralıqda yerləşməlisiniz. Əgər təcili satmaq niyyətiniz varsa, qiyməti orta bazar qiymətindən 3-5% aşağı təyin etmək ən effektiv strategiyadır.
- Son 1 ayda yerləşdirilmiş bənzər elanların sayını yoxlayın.
- Satılan avtomobillərin orta qiymətini çıxarın.
- Rəsmi distribütorun yeni modellər üçün elan etdiyi kampaniyaları izləyin (yeni maşın ucuzlaşanda ikinci əl də ucuzlaşır).
- Rəng faktorunu nəzərə alın (Ağ və qara rənglər adətən daha tez satılır).
Avtomobilin Vəziyyətinin Qiymətləndirilməsi
Avtomobilin texniki vəziyyəti qiyməti artıran və ya azaldan ən böyük faktordur. Azərbaycanda alıcılar ilk növbədə mühərrikin səsinə, sürətlər qutusunun keçidinə və asqı sisteminin (xodovoy) vəziyyətinə baxırlar. Əgər avtomobilin heç bir xərci yoxdursa, bunu qiymətdə əsaslandırmaq mümkündür. Lakin hər hansı bir nasazlıq varsa, onun təmir xərcini real qiymətdən ikiqat çıxmaq lazımdır, çünki alıcı risk faktorunu da nəzərə alacaq.
Yürüş (probeq) məsələsi ölkəmizdə hələ də mübahisəli mövzulardan biridir. Orta hesabla Azərbaycanda illik yürüş 15,000 - 20,000 km hesab olunur. Əgər 5 illik avtomobilin yürüşü 150,000 km-dən çoxdursa, bu onun qiymətinə mənfi təsir göstərəcək. Orijinal servis kitabçasının olması və qulluqların rəsmi servisdə edilməsi avtomobilin dəyərinə ən azı 1,000 - 2,000 AZN əlavə edir.
Kuzov və Rəng İşlərinin Analizi
Azərbaycan alıcısı üçün 'vuruqsuz və rəngsiz' maşın tapmaq böyük şansdır. Əgər avtomobilin kapotu və ya damı rənglənibsə, bu ağır qəza göstəricisi kimi qəbul edilir və qiyməti 15-20% aşağı sala bilər. Plastik bamperlərin rənglənməsi isə adətən qiymətə ciddi təsir etmir.
Əlavə Təchizat və Modifikasiyalar
Çox vaxt satıcılar avtomobilə qoyduqları bahalı səs sistemi, disk-təkər və ya xüsusi üzlüklərin qiyməti tam bərpa edəcəyini düşünürlər. Təcrübə göstərir ki, Azərbaycanda əlavə aksesuarlar maşının dəyərini xərclənən məbləğ qədər artırmır. Məsələn, 2,000 AZN-ə alınan disklər satış zamanı maşının qiymətinə maksimum 500-700 AZN təsir edə bilər.
Lakin bəzi texnoloji üstünlüklər var ki, onlar qiyməti birbaşa yuxarı çəkir. Bunlara lyuk (panorama dam), dəri salon, oturacaqların isidilməsi və monitor daxildir. Əgər avtomobiliniz bu funksiyalarla zəngindirsə, bazarın ən yuxarı qiymətini tələb etməyə haqqınız var. TelBazar.az-da elan yerləşdirərkən bu funksiyaları xüsusi qeyd etmək müştəri axınını artıracaqdır.
- Yeni alınmış təkərlər (istifadə müddəti 6 aydan azdırsa).
- Keyless-Go (açarsız giriş) sistemi.
- Videoqeydiyyatçı və arxa görüntü kamerası.
- Yaxınlarda dəyişdirilmiş akkumulyator və əyləc bəndləri.
Psixoloji Qiymət Qoyma Strategiyası
Marketinqdə 'cazibədar qiymətlər' anlayışı avtomobil bazarında da işləyir. Qiyməti tam rəqəmlərlə deyil, bir az aşağı qoymaq vizual olaraq daha cəlbedici görünür. Məsələn, 20,000 AZN əvəzinə 19,800 AZN yazmaq alıcıda psixolojik olaraq avtomobilin 20 mindən ucuz olduğu təəssüratını yaradır.
Həmçinin, mütləq şəkildə 'bazarlıq payı' saxlanmalıdır. Azərbaycan mədəniyyətində maşın alarkən qiymət öldürmək bir adətdir. Əgər son qiymətiniz 15,000 AZN-dirsə, elana 15,700 AZN yazmağınız tövsiyə olunur. Beləliklə, alıcıya 500-700 AZN endirim edərək həm onu məmnun edəcəksiniz, həm də öz istədiyiniz məbləği əldə edəcəksiniz.
Mövsümi və İqtisadi Faktorların Təsiri
Avtomobil bazarı ilin fəsillərinə görə dalğalanır. Adətən yaz aylarında (mart-may) və payızın əvvəlində (sentyabr-oktyabr) alqı-satqı aktivləşir və qiymətlər nisbətən yüksəlir. Qış aylarında, xüsusilə dekabrın sonunda insanlar daha çox bayram xərclərinə fokuslandığı üçün bazarda durğunluq yaranır və bu vaxt təcili satış üçün qiyməti daha çox aşağı salmaq lazım gəlir.
Valyuta məzənnəsi də digər bir mühüm faktordur. Xaricdən (ABŞ, Koreya, Gürcüstan) gətirilən avtomobillərin qiyməti birbaşa dolların kursundan asılıdır. Əgər gömrük rüsumlarında və ya aksiz vergilərində artım baş veribsə, bu, daxili bazarda ikinci əl maşınların da qiymətini 5-10% artırır. Satışa başlamazdan əvvəl son qanunvericilik dəyişikliklərini TelBazar.az xəbərlər bölməsindən izləmək faydalıdır.
Kredit və Lizinq İmkanları
Əgər avtomobilinizin qiyməti 25,000 AZN-dən yuxarıdırsa, alıcıların çoxu bank krediti və ya daxili hissə-hissə ödəniş yolları axtaracaq. Avtomobilin kreditə yararlı olması (məsələn, buraxılış ilinin 10 ildən köhnə olmaması) onun daha baha və sürətli satılmasına kömək edir.
Elan Tərtibatı və Satışa Hazırlıq
Düzgün qiymət təyin etsəniz belə, pis təqdimat satışı gecikdirə bilər. Avtomobili satışa çıxarmazdan əvvəl mütləq 'kimyəvi təmizləmə' (ximçistka) və yüngül cilalama (polirovka) etdirin. Bu xidmətlər üçün xərcləyəcəyiniz 150-200 AZN sizə satışda 1,000 AZN qazandıra bilər. Təmiz mühərrik bölməsi və parıldayan salon alıcıda avtomobilə yaxşı baxıldığı təəssüratını yaradır.
Şəkillər elanın vizit kartıdır. Bakının estetik yerlərində, gün işığı altında çəkilmiş 15-20 keyfiyyətli şəkil elanı digərlərindən fərqləndirəcək. TelBazar.az-da elan yerləşdirərkən avtomobilin həm eksteryerini, həm də sükan, oturacaqlar və panel kimi detallarını çəkməyi unutmayın. Şəffaflıq güvən yaradır, güvən isə satışın sürətini artırır.