İşlənmiş telefon alarkən diqqət ediləcək 10 vacib məqam

1. IMEI Qeydiyyatı və Şəbəkə Kilidinin Yoxlanılması

Azərbaycanda işlənmiş telefon alarkən ilk baxılmalı olan məqam cihazın IMEI kodunun RİNN (Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi) tərəfindən qeydiyyata alınıb-alınmamasıdır. Qeydiyyatsız telefonlar 30 gün ərzində şəbəkəyə bağlanır və onların qeydiyyat rüsumu cihazın modelindən asılı olaraq 20 AZN-dən 150 AZN-ə qədər dəyişə bilər. Bu, sizin gözlənilməz xərcinizə çevrilməməlidir.

Bunu yoxlamaq üçün telefonun yığma ekranında *#06# kodunu yazın və ekranda görünən 15 rəqəmli kodu smartone.az və ya e-gov.az portalında yoxlayın. Əgər cihaz 'qeydiyyatdan keçib' statusundadırsa, bu, onun ölkə daxilində qanuni şəkildə işləyəcəyini göstərir. Eyni zamanda, telefonun 'SIM-Lock' olub-olmadığını, yəni yalnız xarici operatorlarla (məsələn, AT&T, Verizon) işləmədiyini dəqiqləşdirin.

2. Ekranın Fiziki və Texniki Vəziyyəti

Ekran smartfonun ən baha hissəsidir. Xüsusilə OLED və AMOLED ekranlı Samsung və ya iPhone modellərində orijinal olmayan ekranın qoyulması rəng keyfiyyətini və sensorun həssaslığını kəskin azaldır. Ekranı yoxlayarkən parlaqlığı maksimuma qaldırın və ağ fonda 'yanıq ləkələr' (burn-in) olub-olmadığına baxın.

Bakı şəhərindəki günəşli hava şəraitində ekranın görünürlüyü vacibdir. Əgər ekranda sarımtıl ləkələr və ya kənarlarda işıq sızması varsa, bu, cihazın əvvəllər təmir olunduğunu və ya daxili təzyiqə məruz qaldığını göstərir. TelBazar.az-da elanlara baxarkən satıcıdan ekranın dəyişdirilib-dəyişdirilmədiyini mütləq soruşun.

3. Batareya Sağlamlığı və Enerji Saxlama Müddəti

Müasir smartfonlarda batareya ömrü istifadəçi təcrübəsinə birbaşa təsir edir. iPhone istifadəçiləri üçün iş daha asandır – sazlamalar bölməsində 'Batareya Sağlamlığı' faizinə baxmaq kifayətdir. 85%-dən aşağı olan göstərici batareyanın yaxın aylarda dəyişdirilməli olacağından xəbər verir.

Android cihazlarda isə batareyanın vəziyyətini anlamaq üçün 10-15 dəqiqəlik sınaq videosu izləmək olar. Əgər bu müddət ərzində enerji faizi 5-8%-dən çox düşürsə, deməli batareya köhnəlib. Azərbaycanda orijinal batareya tapmaq və dəyişdirmək modeldən asılı olaraq 40-120 AZN arası xərc tələb edə bilər.

4. Gövdə, Düymələr və Giriş Portlarının Yoxlanılması

Cihazın gövdəsindəki cızıqlar sadəcə estetik problem deyil, həm də onun necə istifadə edildiyinin göstəricisidir. Kəskin əziklər daxili platanın zədələnməsinə səbəb ola bilər. Şarj portuna (USB-C və ya Lightning) xüsusi diqqət yetirin; şarj kabelini taxdıqda əlaqənin kəsilməməsi üçün kabeli yüngülcə tərpədin.

Səs artırıb-azaltma düymələri və səssiz rejim keçidi 'tık' səsi ilə rahat işləməlidir. Yumşaq və ya çətin basılan düymələr içəridə tozun və ya rütubətin yığıldığını göstərir. Sumqayıt və ya Bakı kimi rütubətli bölgələrdə bu tip korroziyalar tez-tez rast gəlinir.

• Şarj portunun təmizliyini yoxlayın (toz yığılması şarjı ləngidir).
• Dinamiklərin torlarını yoxlayın, tıxanma varmı?
• Sim-kart yuvasının asan açıldığından əmin olun.
• Qulaqlıq girişi (varsa) cızıltı verib-vermədiyini yoxlayın.

5. Kamera və Mikrofonda Gizli Qüsurlar

Kamera linzalarının altında toz zərrəcikləri olub-olmamasına baxın. Hətta kiçik bir toz dənəsi fotolarda qara nöqtə kimi görünəcək. Həm ön, həm də arxa kamera ilə fokuslama testi edin. Avtofokusun sürəti cihazın prosessorunun və kamera modulunun sağlamlığından xəbər verir.

Mikrofon və dinamikləri yoxlamaq üçün özünüzə zəng edin və ya səs yazma tətbiqi ilə 10 saniyəlik səs yazın. Səsin boğuq gəlməsi və ya kəsilməsi telefonun suya düşdüyünə işarə ola bilər. Unutmayın ki, müasir telefonların su keçirməzlik sertifikatı (IP68) yalnız cihaz heç vaxt açılmadıqda qüvvədə qalır.

6. Qiymət Araşdırması: Azərbaycan Bazarında Nə Nə Qədərdir?

İşlənmiş telefon alarkən real bazar qiymətini bilmək aldanmağınızın qarşısını alar. Məsələn, iPhone 13 modelinin işlənmiş vəziyyəti hal-hazırda 1000-1200 AZN arası dəyişir. Əgər kimsə bu cihazı 700 AZN-ə təklif edirsə, burada mütləq texniki və ya hüquqi (oğurluq, bloklanma) bir problem var deməkdir.

Samsung S21 və ya S22 seriyası üçün qiymətlər 600-900 AZN aralığındadır. TelBazar.az-da müxtəlif satıcıların qiymətlərini müqayisə edərək orta qiyməti müəyyən edə bilərsiniz. Həmişə yadda saxlayın: həddindən artıq ucuz qiymət böyük risk deməkdir.

7. Proqram Təminatı və Hesab Təhlükəsizliyi

Satıcıdan telefonu təhvil alarkən onun iCloud (iPhone üçün) və ya Google Account (Android üçün) hesabından tamamilə çıxış etdiyinə əmin olun. 'Find My iPhone' funksiyası aktiv qalan cihaz sonradan tamamilə bloklana bilər və onu açmaq çox çətindir.

Cihazın proqram təminatının 'jailbreak' və ya 'root' olunmadığını yoxlayın. Bu cür müdaxilələr bank tətbiqlərinin işləməsində problem yarada bilər. Telefonu alarkən satıcının yanında 'Zavod sazlamalarına geri dön' (Factory Reset) funksiyasını icra edin; əgər telefon yenidən açıldıqda köhnə hesabı tələb etmirsə, hər şey qaydasındadır.

Təmir Tarixçəsi və Hissələrin Orijinallığı

Satıcıdan telefonun əvvəllər açılıb-açılmadığını, hansı hissələrinin dəyişdirildiyini və təmirin harada aparıldığını birbaşa soruşun. Cavabı yalnız şifahi qəbul etməyin: servis qəbzi, dəyişdirilən hissənin zəmanət sənədi və ya təmir tarixini göstərən elektron qeyd tələb edin. “Heç vaxt təmir olunmayıb” deyilən cihazda vintlərin kənarında cızıq, korpus birləşmələrində yapışqan izi və ya qeyri-bərabər boşluq varsa, telefonun açılması ehtimalı yüksəkdir. Satıcının qeyri-müəyyən cavabları da risk siqnalıdır.

Qeyri-orijinal ekran, batareya və kamera modulu telefon işlək görünsə belə, sonradan ciddi xərc yarada bilər. iPhone modellərində Parametrlər > Ümumi > Haqqında bölməsində “Hissələr və servis tarixçəsi” məlumatını yoxlayın; bəzi modellər naməlum hissə barədə xəbərdarlıq göstərir. Android cihazlarda belə vahid menyu olmadığından, rəsmi servis mərkəzində seriya nömrəsi üzrə diaqnostika daha etibarlıdır. Ekranın çərçivəyə tam oturmaması, avtomatik parlaqlığın düzgün işləməməsi, kameranın fokus zamanı titrəməsi və simsiz enerjidoldurmanın zəifləməsi keyfiyyətsiz dəyişdirilmiş hissəyə işarə edə bilər.

Telefonun su keçirməzlik sertifikatı olsa belə, cihaz açıldıqdan sonra zavod izolyasiyası əvvəlki səviyyədə qalmaya bilər. Buna görə təmir görmüş telefonu suya salaraq yoxlamaq təhlükəlidir. Əvəzində servis ustasından korpusun hermetiklik testini və daxili rütubət indikatorlarının yoxlanmasını istəyin. Təmir faktı mütləq alışdan imtina səbəbi deyil, lakin istifadə olunan hissə, ustalıq keyfiyyəti və qalan zəmanət qiymətə təsir etməlidir.

• Servis qəbzində cihazın IMEI-si ilə fakturadakı IMEI-ni tutuşdurun.
• Dəyişdirilmiş hissəyə ayrıca zəmanət verilib-verilmədiyini öyrənin.
• Diaqnostikanı satıcının deyil, öz seçdiyiniz servisdə etdirin.
• Təmir məlumatı gizlədilibsə, beh verməyin və alışdan imtina edin.

8. Görüş Yeri və Təhlükəsizlik Qaydaları

Azərbaycanda ikinci əl ticarəti zamanı görüş yerinin seçilməsi həm təhlükəsizlik, həm də cihazı yoxlamaq üçün vacibdir. Görüşü günorta saatlarında, insanların çox olduğu və işıqlı yerlərdə (məsələn, 28 Mall, Gənclik Mall və ya tanınmış kafe şəbəkələrində) təyin edin.

Heç vaxt görmədiyiniz adama öncədən 'beh' (depozit) göndərməyin. Ödənişi yalnız cihazı tam yoxladıqdan və bütün funksiyaların işlədiyinə əmin olduqdan sonra nağd və ya kartdan-karta transfer yolu ilə edin. TelBazar.az vasitəsilə tapdığınız satıcı ilə ictimai yerdə görüşmək ən etibarlı yoldur.

• Görüşə tək getməməyə çalışın.
• Cihazı yoxlamaq üçün yanınızda powerbank və qulaqlıq aparın.
• Satıcının nömrəsinin aktiv olduğunu və zəng çatdığını yoxlayın.
• Mümkünsə, satıcıdan cihazın orijinal qutusunu və sənədini tələb edin.