Motosiklet və elektrikli skuter seçimi: başlanğıc bələdçisi

İstifadə Məqsədinin Müəyyən Edilməsi: Hansı Nəqliyyat Sizə Uyğundur?

Motosiklet və ya skuter almazdan əvvəl özünüzə verməli olduğunuz ilk sual budur: Mən bu vasitəni harada və nə qədər məsafədə istifadə edəcəyəm? Əgər məqsədiniz Sumqayıtdan Bakıya hər gün işə gedib-gəlməkdirsə, kiçik həcmli skuter sizi yarı yolda qoya bilər. Əksinə, yalnız İçərişəhər və ya Nərimanov rayonu ərazisində qısa məsafələrə hərəkət edəcəksinizsə, böyük həcmli motosiklet həm yanacaq sərfi, həm də parkinq baxımından əlavə yük olacaq.

Bakı küçələrinin relyefini və küləkli havasını nəzərə alsaq, nəqliyyat vasitəsinin çəkisi və aerodinamikası böyük rol oynayır. Yeni başlayanlar üçün çox vaxt 125cc-150cc həcmli benzinli mühərriklər və ya orta güclü elektrikli skuterlər tövsiyə olunur. Bu seçimlər həm idarəetmə asanlığı, həm də manevr imkanları ilə şəhər içi hərəkət üçün idealdır.

Azərbaycan Bazarında Qiymət Aralıqları və Brendlər

Yerli bazarda qiymətlər brendin mənşəyinə və texniki vəziyyətinə görə kəskin fərqlənir. Məsələn, Çin istehsalı olan yeni skuterləri 1500-2500 AZN aralığında tapmaq mümkündürsə, Yaponiya və ya Avropa brendlərinin (Yamaha, Honda, BMW) qiyməti 5000 AZN-dən başlayıb 20.000 AZN-ə qədər yüksələ bilir. İkinci əl bazarında isə TelBazar.az kimi platformalarda 800-1200 AZN-ə kifayət qədər işlək vəziyyətdə skuterlər tapmaq mümkündür.

Brend seçimi edərkən ehtiyat hissələrinin tapılma asanlığını nəzərə alın. Azərbaycanda 'Haojue', 'Zongshen' və 'Lifan' kimi markaların ehtiyat hissələri demək olar ki, hər bir servisdə tapılır. Lakin daha nadir italyan markaları üçün bəzən hissələri xaricdən sifariş etmək məcburiyyətində qala bilərsiniz, bu da həm vaxt, həm də əlavə xərc deməkdir.

• Ekonom sinif (Çin brendləri): 1,200 - 2,800 AZN
• Orta sinif (Haojue, Bajaj): 3,000 - 6,000 AZN
• Premium sinif (Honda, Kawasaki, Yamaha): 7,000 AZN+
• Elektrikli skuterlər (Xiaomi, Ninebot və s.): 600 - 2,500 AZN

Hüquqi Tələblər: Sürücülük Vəsiqəsi və Qeydiyyat

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, mühərrik həcmi 50 kubsantimetrdən (cc) çox olan və ya konstruktiv sürəti saatda 50 km-dən yuxarı olan bütün nəqliyyat vasitələri dövlət qeydiyyatına alınmalı və dövlət nömrə nişanı ilə təmin olunmalıdır. Bu nəqliyyat vasitələrini idarə etmək üçün 'A' kateqoriyalı (və ya altkateqoriyalı) sürücülük vəsiqəsi tələb olunur.

Son illərdə yol polislərinin skuter və motosiklet sürücülərinə qarşı nəzarəti gücləndirilib. Kaskasız idarəetmə və ya sənədsiz nəqliyyat vasitəsi cərimə meydançasına aparılma ilə nəticələnə bilər. Bu səbəbdən TelBazar.az-dan alış-veriş edərkən satıcıdan texniki pasportun və qeydiyyat şəhadətnaməsinin qaydasında olduğunu mütləq yoxlayın.

İkinci Əl Motosiklet Alarkən Nələrə Diqqət Etməli?

İkinci əl bazarında seçim edərkən zahiri görünüş aldadıcı ola bilər. Bir çox satıcı plastik hissələri boyayaraq nəqliyyat vasitəsini yeni kimi təqdim edir. İlk növbədə mühərrikin səsini dinləyin; kənar küy və ya metal sürtünmə səsi ciddi problemlərin xəbərçisi ola bilər. Mühərrik soyuq halda ikən necə işə düşməsinə diqqət edin.

Amortizatorların vəziyyəti Bakının bəzi nahiyələrindəki kələ-kötür yollar üçün kritikdir. Ön çəngəldə yağ sızmalarının olub-olmadığını yoxlayın. Əgər yağ izi görürsünüzsə, bu, tezliklə təmir xərci ilə üzləşəcəyiniz mənasını verir. Şinlərin (təkərlərin) istehsal tarixinə də baxın; 5 ildən köhnə təkərlər, hətta protektoru yaxşı olsa belə, öz elastikliyini itirir və qəza riskini artırır.

• Rama və şassidə qaynaq izlərini yoxlayın (qəza keçirib-keçirmədiyini göstərir).
• Zəncir və ulduzların aşınma dərəcəsinə baxın.
• Elektronika: bütün işıqlar, dönmə siqnalları və panel işlək olmalıdır.
• Əyləc sisteminin reaksiyasını test edin.

Ekipaj və Təhlükəsizlik: Qənaət Edilməməsi Lazım Olan Məqamlar

Motosiklet almaq büdcənin yalnız bir hissəsidir. Digər mühüm hissə isə qoruyucu vasitələrə (ekipaj) ayrılmalıdır. Azərbaycanda yay aylarında hava çox isti olsa da, kaskasız və ya qısaqol köynəklə motosiklet sürmək böyük riskdir. Yıxılma zamanı asfaltın dərinizə verəcəyi zərər, ən bahalı gödəkçədən daha baha başa gələcək.

Keyfiyyətli bir kaska (Full-face) mütləqdir. Bakının küləkli havasında açıq kaskalar (half-face) həm səs-küyə, həm də gözlərinizə toz dolmasına səbəb olar. Əlcəklər, dizliklər və moto-çəkmələr də başlanğıc səviyyəsində olan hər bir sürücünün qarderobunda yer almalıdır.

Elektrikli Skuterlərin Üstünlükləri və Mənfi Cəhətləri

Elektrikli skuterlər, xüsusilə tıxacın pik həddə olduğu 28 May, Gənclik və Elmlər Akademiyası ətrafında hərəkət edənlər üçün əvəzedilməzdir. Onları ofisə, evə və ya metroya asanlıqla daşımaq mümkündür. Lakin bu vasitələrin də öz çətinlikləri var. Məsələn, kiçik təkərlər yol kənarlarındakı çuxurlara qarşı çox həssasdır.

Batareya ömrü elektrikli skuter alarkən ən çox müzakirə olunan mövzudur. Litium-ion batareyalar orta hesabla 2-3 il intensiv istifadədən sonra öz tutumunu itirməyə başlayır. Yeni bir batareyanın qiyməti isə bəzən skuterin öz qiymətinin yarısına bərabər olur. Ona görə də ikinci əl alarkən batareyanın neçə dövr (cycle) doldurulduğunu soruşun.

• Üstünlük: Sıfır emissiya və ekoloji təmizlik.
• Üstünlük: Yağ dəyişməyə, süzgəcləri təmizləməyə ehtiyac yoxdur.
• Mənfi: Yağışlı havada elektronika nasazlıqları riski.
• Mənfi: Yoxuşlarda sürətin kəskin düşməsi.

Baxım və Qulluq: Uzunömürlülüyün Sirri

Motosikletinizin uzun müddət sizə xidmət etməsini istəyirsinizsə, texniki baxımı gecikdirməməlisiniz. Benzinli modellərdə hər 2000-3000 km-dən bir yağ dəyişimi edilməlidir. Bakının tozlu havasını nəzərə alsaq, hava süzgəcinin təmizliyi mühərrikin 'nəfəs alması' üçün çox önəmlidir.

Zəncirin yağlanması və gərginliyinin yoxlanılması həftəlik rutin olmalıdır. Quru və paslanmış zəncir həm sürəti azaldır, həm də qırılarsa ciddi qəzaya səbəb ola bilər. TelBazar.az vasitəsilə yaxınlığınızdakı moto-servisləri tapa bilər və ya lazım olan baxım məhsullarını (yağlar, təmizləyici spreylər) əldə edə bilərsiniz.