Görüş yerini və şəraiti düzgün seçin
Yoxlamanın keyfiyyəti şəraitdən asılıdır. Qaranlıq həyətdə, avtomobil salonunda və ya tələsik şəkildə aparılan baxış heç nə vermir. İşıqlı, Wi-Fi olan, oturmaq imkanı olan ictimai məkan seçin: ticarət mərkəzinin fudkortu, kafe və ya mobil operator ofisinin qarşısı ideal variantdır.
Yanınızda öz Lightning və ya USB-C kabelinizi, kiçik bir güzgü işıqlı fənəri (telefonun fənəri kifayətdir) və SIM kart çıxarmaq üçün iynə gətirin. Satıcının kabeli ilə yoxlama aparmaq düzgün deyil, çünki nasaz port kənar kabellə gizlədilə bilər.
- İşıqlı və Wi-Fi olan ictimai yer seçin
- Öz kabelinizi və SIM iynəsini gətirin
- Ən azı 20–30 dəqiqə vaxt ayırın
- Yoxlama bitmədən pul verməyin
Seriya nömrəsi və IMEI ilə kimliyi təsdiqləyin
Ayarlar → Ümumi → Haqqında bölməsində Model Nömrəsi, Seriya Nömrəsi və IMEI göstərilir. Model nömrəsinin əvvəlindəki hərf mühümdür: M ilə başlayan tam yeni satış vahidi, F ilə başlayan Apple tərəfindən refurbished edilmiş cihaz, N ilə başlayan isə zəmanət çərçivəsində dəyişdirilmiş cihaz deməkdir. Elanı yazan şəxs bunu qeyd etməyibsə, qiymət danışığında bu arqumentdir.
IMEI-ni *#06# yığaraq da görmək olar. Ekranda görünən IMEI ilə Ayarlar bölməsindəki və SIM tepsisinin üzərində həkk olunmuş nömrələr tam üst-üstə düşməlidir. Uyğunsuzluq korpusun və ya ana lövhənin dəyişdirildiyini göstərir.
Nömrələri yazıb Apple-ın zəmanət yoxlama səhifəsində sorğulayın. Cihaz aktivləşdirmə tarixi göstərilmirsə və ya “yanlış nömrə” cavabı gəlirsə, alqı-satqıdan imtina edin.
Aktivasiya kilidi (iCloud) — ən böyük risk
Aktivasiya kilidi açılmamış iPhone sadəcə bir metal parçasıdır və heç bir servis onu qanuni yolla açmır. Ona görə bu yoxlama qiymət danışığından da əvvəl gəlir.
Satıcıdan cihazı sizin qarşınızda tam sıfırlamasını xahiş edin: Ayarlar → Ümumi → Transfer və ya Sıfırla → Bütün məzmunu sil. Əgər Apple ID parolu tələb olunanda satıcı tərəddüd edir, “sonra silərsən” deyirsə, bu birbaşa qırmızı bayraqdır.
Sıfırlamadan sonra cihaz salamlama ekranından keçib ilkin quraşdırmanı tamamlamalı və heç bir Apple ID istəməməlidir. Yalnız bu andan sonra pul ödəmək məntiqlidir.
- Ayarlar → yuxarıdakı ad → Tapılsın bölməsi söndürülməlidir
- Sıfırlama sizin gözünüz önündə aparılmalıdır
- Quraşdırmadan sonra Apple ID sorğusu çıxmamalıdır
- Ekran vaxtı parolu da silinmiş olmalıdır
Batareya və hissə tarixçəsi
Ayarlar → Batareya → Batareya Sağlamlığı bölməsində maksimum tutum faizi göstərilir. 85%-dən aşağı göstərici yaxın aylarda dəyişdirmə xərci deməkdir və bunu qiymətdən çıxmaq lazımdır. “Mühüm Batareya Mesajı” xəbərdarlığı görünürsə, batareya artıq qeyri-orijinaldır.
Daha yeni modellərdə Ayarlar → Ümumi → Haqqında bölməsinin aşağısında Hissələr və Servis Tarixçəsi siyahısı olur. Burada “Naməlum hissə” yazısı ekranın, batareyanın və ya kameranın qeyri-rəsmi servisdə dəyişdirildiyini bildirir. Bu, cihazın işləməsinə mane olmasa da, təkrar satış qiymətini nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı salır.
Batareya faizi 100% görünürsə, amma cihaz iki illikdirsə, ehtiyatlı olun: bəzi servislər proqram vasitəsilə göstəricini saxtalaşdırır. Belə halda telefonu 10 dəqiqə videoçəkiliş rejimində işlədin və enişin sürətinə baxın.
Ekran, korpus və kameraların fiziki yoxlanması
Ağ fon açıb ekranda sarımtıl ləkələri, yaşıl xətləri və toxunmayan zolaqları axtarın. Sonra qara fonda piksel qüsurlarını yoxlayın. Orijinal olmayan ekranlarda çox vaxt True Tone funksiyası yoxa çıxır və avtomatik parlaqlıq düzgün işləmir.
Korpusun künclərində açılma izləri, vintlərin cızığı və ekranla çərçivə arasında bərabər olmayan boşluq varsa, cihaz açılıb. Bu, mütləq pisdir demək deyil, amma satıcı bunu açıq bildirməlidirsə də çox vaxt bildirmir.
Bütün kameraları — arxa geniş, ultra geniş, teleobyektiv və ön kameranı — ayrı-ayrılıqda sınayın. Video rejimində keçidlər zamanı titrəmə və fokus problemi olmamalıdır.
- True Tone-un mövcudluğunu yoxlayın
- Ağ və qara fonda ekran testi keçirin
- Face ID-ni öz üzünüzlə qeydiyyatdan keçirin
- Bütün kameralarda foto və video çəkin
Şəbəkə, port və su ziyanı əlamətləri
Öz SIM kartınızı taxıb zəng edin, danışığın hər iki tərəfdə aydın eşidildiyinə əmin olun. Mobil internetlə bir video açın. Wi-Fi, Bluetooth və GPS-i də sınaqdan keçirin: xəritə tətbiqində mövqe bir neçə saniyəyə dəqiqləşməlidir.
Şarj portuna öz kabelinizi taxın və telefonu tərpədin — bağlantı kəsilməməlidir. SIM tepsisini çıxarıb içəridəki göstəriciyə baxın: qırmızıya çalırsa, cihaz su görüb.
Simsiz şarjı olan modellərdə bunu da yoxlamaq lazımdır, çünki suya düşmüş cihazlarda ilk sıradan çıxan modullardan biri məhz simsiz şarj sarğısıdır.
Sənəd, qiymət və təhlükəsiz ödəniş
Qutu, çek və zəmanət kartı cihazın tarixçəsini gücləndirir. Qutu üzərindəki IMEI cihazdakı ilə eyni olmalıdır — bazarda “qutulu” satmaq üçün başqa qutu əlavə etmək geniş yayılmış hiylədir.
Ödənişi mümkün qədər gündüz, kameralı məkanda edin. Böyük məbləğlərdə köçürməyə üstünlük verin, çünki köçürmə izlənilə bilir. Satıcıdan şəxsiyyət vəsiqəsinin şəklini və sadə bir alqı-satqı qeydini xahiş etmək normaldır.
TelBazar.az-da elan verən satıcının profilinə, reytinqinə, mağaza nişanına və əvvəlki elanlarına baxmaq əlavə etibar göstəricisidir. Uzun müddət aktiv olan və müsbət rəyləri olan hesablar daha az risklidir.
Proqram tərəfdən gizli qüsurları aşkarlamaq
Fiziki baxış bitdikdən sonra cihazın proqram tərəfini yoxlamaq lazımdır. Ayarlar bölməsində iOS versiyasına baxın: cihaz artıq dəstəklənən son versiyaya yenilənə bilmirsə, bu, modelin ömrünün sona yaxınlaşdığını göstərir və bir neçə ildən sonra bank tətbiqləri işləməyə bilər.
Kompas, giroskop və yaxınlıq sensoru kimi kiçik modullar çox vaxt nəzərdən qaçır, lakin onların nasazlığı gündəlik istifadəni pozur. Kompas tətbiqini açıb cihazı fırladın; yaxınlıq sensorunu yoxlamaq üçün zəng zamanı telefonu qulağınıza yaxınlaşdırın və ekranın söndüyünü görün.
Səs yoxlaması üçün bir mahnı açın: aşağı və yuxarı dinamiklərin hər ikisi işləməlidir. Mikrofonları yoxlamaq üçün səs qeydi aparın və video çəkilişində səsi dinləyin — bunlar fərqli mikrofonlardır.
Titrəmə mühərriki (Taptic Engine) zəif və ya cırıltılı işləyirsə, cihaz suya düşmüş ola bilər. Bu, tək başına imtina səbəbi olmasa da, digər əlamətlərlə birlikdə mənzərəni tamamlayır.
- Son iOS versiyasına yenilənməni yoxlayın
- Kompas, giroskop və yaxınlıq sensorunu sınayın
- Hər iki dinamiki və üç mikrofonu ayrıca test edin
- Titrəmə mühərrikinin səsinə diqqət edin
Qiyməti düzgün müəyyənləşdirmək və danışıq aparmaq
Bazar qiymətini bir neçə elandan orta hesabla çıxarın: eyni model, eyni yaddaş həcmi və oxşar batareya faizi olan variantları müqayisə edin. Qiymət ortalamadan xeyli aşağıdırsa, mütləq bir səbəb var — ya kilid, ya dəyişdirilmiş hissə, ya da sənədsiz gətirilmiş cihazdır.
Danışıqda konkret arqumentlərdən istifadə edin: batareya faizi, hissə tarixçəsindəki qeyd, qutunun olmaması və ya cızıqlar. Ümumi şəkildə 'ucuz elə' demək əvəzinə, 'batareya 82%-dir, dəyişdirmə xərci var' demək daha nəticə verir.
Ödənişdən əvvəl razılaşdığınız hər şeyi yazışmada təsdiqləyin. Yazılı razılaşma sonradan yaranan mübahisələrdə ən sadə sübutdur.
Alışdan sonra cihazı öz Apple ID-nizlə quraşdırın, 'Tapılsın' funksiyasını dərhal aktivləşdirin və ekran vaxtı parolu təyin edin. Bu, telefon itsə və ya oğurlansa, onu bloklamağa imkan verir.